Zimowy Sześciokąt nad Bałtykiem: 7 jasnych gwiazd zimy widać bez lunety
Paweł · 18.10.2026 · Aktualności
Siedem jasnych gwiazd zimowego nieba znajdziesz nad Bałtykiem gołym okiem: Syriusz, Procjon, Polluks, Kapella, Aldebaran i Rigel rysują wielki Zimowy Sześciokąt, a w jego środku świeci czerwona Betelgeza z Oriona. W październiku ta figura wschodzi przed północą, w grudniu i styczniu stoi wysoko już wieczorem. Wystarczy ciemna plaża, ciepła kurtka i jeden drogowskaz, czyli Pas Oriona.
Kiedy Orion wychodzi nad horyzont
Almanach Obserwatorium Astronomicznego UJ na październik 2026 pisze wprost: z wieczora widać Pegaza, Andromedę, Perseusza i Byka, a tuż przed północą na wschodzie pojawiają się zimowe konstelacje Bliźniąt i Oriona. Policzyliśmy to dla współrzędnych Koszalina. W połowie października Betelgeza wschodzi około 22:20, Pas Oriona około 22:50, a Rigel tuż po 23:00.
Z każdym tygodniem ta pora cofa się o mniej więcej pół godziny. Do tego 25 października przestawiamy zegarki na czas zimowy, więc w listopadzie Orion jest nad horyzontem już około 19:30–20:00. W połowie grudnia wschodzi przed 18:00, a w połowie stycznia jeszcze za dnia, więc wieczorem stoi wysoko na południu. Najlepiej widać go w styczniu około 21:00, kiedy Pas Oriona przechodzi przez południk.
Syriusz, najjaśniejsza gwiazda całego nocnego nieba, spóźnia się za Orionem. W październiku wschodzi dopiero około 1:30 w nocy, w grudniu około 20:40. U nas wznosi się najwyżej na około 19 stopni nad horyzontem, więc trzeba mu zostawić otwarty widok na południe.
Pas Oriona: trzy gwiazdy, które prowadzą do reszty
Zacznij od trzech gwiazd ustawionych w prostej linii. To Alnitak, Alnilam i Mintaka, czyli Pas Oriona, błękitne nadolbrzymy oddalone od nas o 800 do ponad 1300 lat świetlnych. Na niebie wyglądają jak trzy równe kropki, łatwo je zauważyć nawet przy księżycu.
Przedłuż linię pasa w dół i w lewo, czyli na południowy wschód. Trafisz w Syriusza, którego nie da się pomylić z niczym, bo świeci ostro i często mieni się kolorami nisko nad horyzontem. Teraz pociągnij tę samą linię w przeciwną stronę, w górę i w prawo. Dojdziesz do Aldebarana, najjaśniejszej gwiazdy Byka, a niedaleko niego zobaczysz Plejady.
Tak masz już trzy punkty Sześciokąta i wiesz, jak duży jest ten kształt. Figura jest ogromna, więc nie szukaj jej w małym fragmencie, tylko odsuń wzrok i patrz szeroko.
Obejście Sześciokąta krok po kroku
Idąc przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, zaczynasz od Rigela w lewej stopie Oriona. Dalej jest Aldebaran w Byku, potem wysoko Kapella w Woźnicy, szósta co do jasności gwiazda nocnego nieba. Od Kapelli przechodzisz do Polluksa w Bliźniętach, niżej do Procjona w Małym Psie i na koniec do Syriusza w Wielkim Psie. Sześć gwiazd, sześć gwiazdozbiorów.
Siódma gwiazda, Betelgeza, siedzi prawie w środku figury. Razem z Syriuszem i Procjonem tworzy Trójkąt Zimowy, mniejszy i bardziej regularny kształt, od którego wiele osób zaczyna naukę zimowego nieba. Przez środek Sześciokąta przechodzi pas Drogi Mlecznej, ale żeby go zobaczyć, potrzebujesz naprawdę ciemnej nocy bez księżyca.
Przy tej figurze nie ma potrzeby używać lornetki. Wszystkie siedem gwiazd widać gołym okiem, nawet z oświetlonej ulicy, choć na ciemnej plaży robią dużo większe wrażenie.
Czerwona Betelgeza, niebieski Rigel
Najładniejszy szczegół Oriona to kontrast kolorów. Betelgeza w ramieniu Oriona to czerwony nadolbrzym o temperaturze około 3500 stopni, dziewiąta co do jasności gwiazda nocnego nieba. Gołym okiem widać, że jest wyraźnie pomarańczowo-czerwona.
Po przekątnej, w prawej dolnej części gwiazdozbioru, świeci Rigel. To błękitny nadolbrzym o temperaturze około 12 tysięcy stopni, siódma gwiazda nocnego nieba pod względem jasności, odległa o 863 lata świetlne. Postaw je obok siebie wzrokiem, a zobaczysz, że gwiazdy naprawdę mają kolory.
Syriusz jest z nich wszystkich najbliżej, zaledwie 8,6 roku świetlnego od Słońca. Między innymi dlatego świeci tak mocno. Grecy nazywali go psem Oriona i stąd jego miejsce w Wielkim Psie, tuż przy nogach myśliwego.
Jak patrzeć z plaży w Sarbinowie
Morze w Sarbinowie leży na północy, a Orion i Syriusz świecą na południu. Na plaży stań więc plecami do wody i patrz nad wydmy. Gdy Syriusz stoi nisko, wyjdź na otwarte miejsce, gdzie drzewa nie zasłaniają horyzontu. Daj oczom 15–20 minut w ciemności i nie zaglądaj w tym czasie w telefon.
Od 2 października do 7 listopada spadają też meteory z roju Orionidów. Maksimum przypada 21 października, kiedy można liczyć na 20–25 meteorów na godzinę z rejonu między Orionem a Bliźniętami. Tegoroczne warunki nie są idealne, bo Księżyc po pierwszej kwadrze zachodzi dopiero około pierwszej w nocy, ale późną nocą warto spojrzeć w górę.
Jeśli chcesz zobaczyć Sześciokąt nad morzem, a nie z miejskiego balkonu, zrób rezerwację bezpośrednio u nas, bez prowizji pośrednika, a z Wczasowej 8 na plażę masz 50 m. Po godzinie pod gwiazdami wracasz do ciepłego apartamentu w kilka minut.
Weekend pod zimowym niebem nad Bałtykiem dla dwojga, wolne terminy i ceny sprawdzisz na stronie oferty: rezerwacja bezpośrednia bez prowizji pośrednika.
Źródła: Almanach OA UJ, październik 2026 (A. Michalec), Wikipedia: Sześciokąt zimowy, Wikipedia: Winter Hexagon, Wikipedia: Orion (constellation), Wikipedia: Betelgeza, Wikipedia: Rigel, Wikipedia: Syriusz, Wikipedia: Pas Oriona
