Ratusz w Kołobrzegu wygląda jak zamek. Zaprojektował go mistrz Berlina
Paweł · 22.10.2026 · Aktualności
Ratusz w Kołobrzegu ma wieżyczki, blanki i wieżę z zegarem jak średniowieczny zamek, a narysował go Karl Friedrich Schinkel, architekt Altes Museum i Nowego Odwachu w Berlinie. Stoi w centrum miasta od 1832 roku, przetrwał bitwę o Kołobrzeg w 1945 roku, a dziś mieści galerię sztuki, informację turystyczną i urząd stanu cywilnego.
Zamek, który nigdy nie był zamkiem
Budynek powstał w latach 1829–1832 w stylu neogotyckim. To dwukondygnacyjna bryła w kształcie litery C, z otwartym dziedzińcem pośrodku. Z daleka wygląda jak warownia: wieżyczki, blankowanie na szczycie murów, czerwona cegła i główna wieża z zegarem oraz herbami Kołobrzegu i Polski.
Tyle że nikt się tu nigdy nie bronił. Neogotyk w XIX wieku był modą na średniowiecze, a nie fortyfikacją. Schinkel dał miastu ratusz, który przypomina o jego hanzeatycznej przeszłości, choć powstał w epoce kolei i maszyn parowych.
Najlepiej widać to z placu przed głównym wejściem. Główna wieża dominuje nad dziedzińcem, a ramiona litery C obejmują go jak mury zamkowego podwórca. Gmach jest wpisany do rejestru zabytków od 9 kwietnia 1964 roku pod numerem 373.
Kim był Schinkel i co zbudował w Berlinie
Karl Friedrich Schinkel żył w latach 1781–1841, pochodził z Neuruppina, a pracował głównie w Berlinie. Był architektem, urbanistą i malarzem, jednym z najważniejszych twórców pruskiej architektury. Po zwycięstwie nad Napoleonem król Fryderyk Wilhelm III zlecił mu przebudowę centrum Berlina.
Tak powstały Nowy Odwach przy Unter den Linden (1816–1818), teatr Schauspielhaus przy Gendarmenmarkt (1818–1821) i Altes Museum na Wyspie Muzeów (1823–1830), pierwsze muzeum w Berlinie otwarte dla publiczności. Ratusz w Kołobrzegu figuruje na liście jego dzieł obok tych berlińskich gmachów. Na naszym wybrzeżu to jedna z niewielu okazji, żeby zobaczyć jego projekt bez wyjazdu za Odrę.
Schinkel nie był wierny jednemu stylowi. Altes Museum i Nowy Odwach to klasycyzm z kolumnami jak w antycznej Grecji, ale w latach 1824–1830 w Berlinie stanął według jego projektu neogotycki kościół Friedrichswerdersche Kirche z czerwonej cegły. Ratusz w Kołobrzegu budowano niemal w tym samym czasie i widać w nim ten sam pomysł: cegła, pionowe linie, gotyckie detale, ale czysta, uporządkowana bryła. Poza Berlinem po Schinklu zostały też między innymi studzienka św. Ottona w Pyrzycach i przebudowany ratusz w Oławie.
Pod spodem piwnice z XV wieku
Nowy ratusz stanął na miejscu średniowiecznego, który zburzono w 1807 roku podczas oblężenia miasta. Schinkel nie zaczynał jednak od zera: budynek stoi na piwnicach z XV wieku. Od strony północno-wschodniej, w przyziemiu, widać detale architektoniczne starego ratusza.
W 1913 roku gmach nieznacznie przebudowano. W 1945 roku, mimo bombardowania śródmieścia podczas bitwy o Kołobrzeg, ratusz nie został zniszczony. Do II wojny światowej na dziedzińcu stał pomnik króla Fryderyka Wilhelma III, później w tym miejscu ustawiono trybunę honorową.
Dlatego ratusz to jeden z budynków, po których widać, jak wyglądało centrum Kołobrzegu przed wojną. Po 1945 roku mieściły się w nim różne instytucje, a dziś to jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w całym mieście, rozpoznawalny z daleka po wieży z zegarem.
Kolumna Adebara i zegar, który zszedł z wieży
Najciekawszy detal łatwo przeoczyć. Wśród filarów, na których wspiera się ryzalit budynku, wmurowany jest XVI-wieczny pręgierz, nazywany Kolumną Adebara. Przy jego głowicy jest wyrzeźbiona maska, którą lokalna legenda wiąże z kołobrzeskim wójtem Jakubem Adebarem. Warto obejść budynek dookoła i poszukać jej wzrokiem.
Pręgierz to słup, przy którym w dawnych miastach wystawiano skazanych na publiczne pośmiewisko. Ten z Kołobrzegu jest starszy od obecnego ratusza o ponad dwieście lat, a Schinkel nie kazał go usunąć, tylko wmurował w nowy gmach. Dzięki temu w jednej ścianie spotykają się dwie epoki miasta: kupiecka, hanzeatycka i ta z czasów, gdy Kołobrzeg był pruską twierdzą.
Druga ciekawostka wisi już gdzie indziej. Zabytkowy zegar zdjęto z wieży w 2014 roku i przeniesiono do kołobrzeskiego muzeum Patria Colbergiensis, gdzie jest jedną z atrakcji. Ratusz i muzeum łatwo połączyć w jedno popołudnie. Najpierw maska na kolumnie, potem zegar z bliska, którego z placu nie dało się zobaczyć w szczegółach.
Jak zwiedzić ratusz poza sezonem
Dziś w budynku działają Galeria Sztuki Współczesnej, informacja turystyczna i Urząd Stanu Cywilnego. Do informacji turystycznej wejdziesz w godzinach jej pracy, a galeria pokazuje sztukę współczesną. Aktualne godziny otwarcia sprawdź na stronie miasta przed wyjazdem.
Najlepszy moment na zdjęcie to niebieska godzina, gdy zapalają się latarnie, a cegła robi się ciemnoczerwona. Jesienią i zimą plac jest pusty, więc kadr wychodzi bez tłumu. Jeśli chcesz zrobić z tego weekend, nasz apartament w Sarbinowie przyjmuje gości przez cały rok, a do Kołobrzegu dojedziesz wybrzeżem w stronę zachodu. Rano spacer po pustej plaży, po południu Schinkel i muzeum, wieczorem kolacja w Kołobrzegu.
Chcesz połączyć Kołobrzeg z dwoma dniami nad morzem we dwoje? Zobacz nasz weekend dla dwojga w Sarbinowie.
Źródła: Wikipedia: Ratusz w Kołobrzegu, Wikipedia: Karl Friedrich Schinkel
