Sianów robił zapałki przez 162 lata. Co po nich zostało w mieście pod Koszalinem
Paweł · 30.10.2026 · Aktualności
W 1845 roku w Sianowie powstała pierwsza manufaktura zapałek, a ostatnie zakłady, „Polmatch”, zlikwidowano w 2007 roku. Po przemyśle, który przez ponad sto lat żywił miasto pod Koszalinem, zostały budynki, historia i dobry pomysł na jesienny wypad z Sarbinowa.
Od manufaktury do ośrodka przemysłu
Wikipedia podaje to w jednym zdaniu: w 1845 roku w Sianowie powstała pierwsza manufaktura wytwarzająca zapałki, a od lat 70. XIX wieku miasto było już ośrodkiem przemysłu zapałczanego. To ważne rozróżnienie. Nie chodzi o jedną firmę, która działała bez przerwy przez 162 lata. Chodzi o branżę, która przez ponad wiek wyznaczała rytm życia miasteczka.
Z tego samego źródła wiemy, że w 1938 roku w Sianowie działała fabryka zapałek, obok fabryki narzędzi rolniczych i betoniarni. Zapałki były więc nadal znakiem rozpoznawczym miasta i jednym z głównych miejsc pracy, choć od pierwszej manufaktury minęło prawie sto lat.
Po wojnie o gospodarce Sianowa decydował głównie właśnie przemysł zapałczany. Ostatni rozdział zamknięto w 2007 roku, kiedy zlikwidowano Zakłady Przemysłu Zapałczanego „Polmatch”. Od pierwszych zapałek do likwidacji zakładów mija 162 lata.
Miasto starsze niż zapałki
Zapałki to tylko jeden rozdział. Sianów prawa miejskie w odmianie lubeckiej dostał w 1343 roku, a już w 1311 roku wspomniano o „villa Sanow” przy opisie granic sąsiedniego Gorzebądza. Dwa wieki później, w 1480 roku, na tutejszym zamku księcia Bogusława X pojmali zbuntowani mieszczanie z Koszalina. Taka historia sprawia, że spacer po małym mieście robi się ciekawszy, niż wynika z mapy.
Wikipedia przypomina też, że głównym towarem eksportowym Sianowa dawniej były śledzie i piwo z lokalnego browaru założonego w 1787 roku. Zapałki dołączyły do tej listy dopiero w XIX wieku, a potem zdominowały ją na dziesięciolecia. Dziś, według danych z 2009 roku, w mieście mieszkało 6606 osób, więc to skala, w której łatwo ogarnąć wszystko pieszo.
Kolej, ratusz i budynek z 1845 roku
Zapałki nie były jedynym powodem, dla którego Sianów się rozwijał. W 1869 roku miasto dostało połączenie kolejowe, a w 1879 roku stanął ratusz. Dziś Wikipedia wymienia go wśród obiektów o walorach historycznych, razem z eklektyczną bramą miejską.
Na tej samej liście jest budynek administracji fabryki zapałek z 1845 roku. To ślad po początkach przemysłu, który przez dziesięciolecia dawał miastu pracę. Jeśli lubisz oglądać miejsca z historią, ta trójka, czyli ratusz, brama i dawna administracja fabryki, to dobry plan na krótki spacer po centrum.
Nie znaleźliśmy potwierdzenia, że w mieście działa muzeum albo izba zapałek, więc nie obiecujemy zbiorów do zwiedzania. Jeśli chcesz zobaczyć wnętrza, zapytaj w urzędzie miejskim przy ulicy Armii Polskiej 30, zanim pojedziesz.
Droga zbudowana przez powstańców
Jest w historii Sianowa jeszcze jeden wątek, który zostaje w głowie. W 1833 roku około 100 polskich powstańców listopadowych zbudowało drogę łączącą Sianów z Koszalinem. Była to część dłuższej drogi między Gdańskiem a Szczecinem.
Dziś te dwa miasta dzieli około 10 km, a Sianów graniczy z Koszalinem przez lasy Góry Chełmskiej. Przy okazji wizyty warto więc zobaczyć oba miejsca jednego dnia. Przez Sianów biegnie droga krajowa nr 6, a od lipca 2023 roku miasto ma obwodnicę na odcinku drogi ekspresowej S6, więc ruch tranzytowy omija centrum.
Pomysł na jesienny dzień poza plażą
Jesienią plaża w Sarbinowie ma swoje zalety, ale nie każdy dzień nadaje się na spacer nad wodą. Gdy wieje, a niebo jest szare, wycieczka w głąb lądu potrafi uratować plan. Sianów to dobry pretekst: niewielkie miasto, krótki spacer, kilka obiektów do obejrzenia i historia, którą można opowiedzieć dzieciom przy zapałce w pudełku, oczywiście bez zapalania jej w aucie.
Zacznij od centrum i ratusza z 1879 roku, który stoi przy ulicy Armii Polskiej, czyli tam, gdzie urzęduje burmistrz. Potem poszukaj budynku dawnej administracji fabryki z 1845 roku i przyjrzyj się, jak mało miejsca zajmował początek całego przemysłu. Na koniec zajrzyj do Parku Miejskiego przy ulicy Chrobrego, który Wikipedia zalicza do zabytków chronionych prawnie, z alejami dojazdowymi z początku XIX wieku.
Do zabytków możesz dorzucić kościół parafialny pod wezwaniem świętego Stanisława Kostki, szachulcowy, z XVIII wieku, z murowaną wieżą z drugiej połowy XVI wieku. Szachulec to konstrukcja z drewnianego szkieletu wypełnionego cegłą, w regionie coraz rzadsza. Całość zajmie ci spokojnie godzinę lub dwie, zależnie od tego, ile zdjęć zrobisz.
Wieczorem wracasz do hotelu i wiesz o regionie coś, czego nie ma w folderze o kąpieliskach. Taki nocleg działa o każdej porze roku, a jesień i zima pozwalają odkrywać Pomorze bez tłumów.
Terminy i pakiety na jesień znajdziesz w ofercie Bursztynowa jesień.
Źródła: Sianów, Wikipedia
