Wiatrak z niemieckich półek jest z Darłowa. Masarnia ruszyła w 1834
Paweł · 24.10.2026 · Aktualności
Rügenwalder Mühle, niemiecka marka z czerwonym wiatrakiem w logo, zaczęła się w 1834 roku w Darłowie, które nosiło wtedy nazwę Rügenwalde. Carl Müller otworzył tu masarnię, a jego wnuk ponad 60 lat później zaczął sprzedawać wędlinę, z której firma słynie do dziś: teewurst.
Od masarni Carla Müllera do trzeciego pokolenia
Według historii spisanej w niemieckiej Wikipedii Carl Müller założył masarnię w Rügenwalde w 1834 roku. Interes przejął jego syn, Johann August Wilhelm Müller, a w trzecim pokoleniu firmę prowadził Carl Wilhelm Gottfried Müller.
To on w 1903 roku po raz pierwszy wyprodukował swoją teewurst pod tą nazwą. Darłowo było wtedy niewielkim pomorskim miastem portowym nad ujściem Wieprzy. Przed I wojną światową liczyło około 6 tysięcy mieszkańców, przed II wojną około 8 tysięcy. Do 1945 roku wyrósł tu cały przemysł mięsny, a jego najbardziej znanym produktem była właśnie teewurst.
Skąd wiatrak w logo, skoro wiatraka nie było
Logo zaprojektowała żona Carla, Alwine. Narysowała czerwony wiatrak, który na początku miał zamiast skrzydeł wygięte kiełbaski. Pomysł był prosty: rodzina nazywała się Müller, czyli po prostu Młynarz.
Była też druga przyczyna. Konkurent z tego samego miasta, Carl Schiffmann, miał w znaku statek, bo Schiff to po niemiecku statek. Müllerowie odpowiedzieli młynem i w ten sposób kupujący odróżniali ich towar od wyrobów sąsiada. Ciekawostka: prawdziwego wiatraka firma nie miała ani w Darłowie, ani później w Niemczech. Postawiła go dopiero w 2012 roku, 17 metrów z drewna i klinkieru, nad jeziorem Zwischenahner Meer. Młyn jest sprawny i ma żarna do mielenia soli, a w jego otoczeniu firma kręci reklamy.
Czym jest teewurst i dlaczego nie ma w niej herbaty
Teewurst to miękka, smarowna surowa kiełbasa, wędzona na zimno. Robi się ją z drobno zmielonej wieprzowiny i wołowiny ze słoniną, doprawionej solą peklującą, pieprzem i papryką. W wersji określanej jako „Rügenwalder Art” przepisy podają też kardamon, imbir i miód. W Polsce najbliżej jej do metki, którą smaruje się na chleb.
Podręcznik masarski cytowany przez Wikipedię opisuje krótki proces. Mięso mieli się i kutruje na gładką masę, nadziewa w przepuszczające dym osłonki o średnicy około 40–45 mm i zostawia na 24 do 48 godzin do dojrzewania. Na koniec kiełbasa wędzi się na zimno przez 12 godzin. Austriacki kodeks żywnościowy dodaje, że to wędlina do szybkiego zjedzenia, a nie do długiego przechowywania.
Herbaty w niej nigdy nie było. Najczęściej powtarzana wersja mówi, że wędlinę jadano na kanapkach do popołudniowej herbaty i stąd nazwa. Inne źródła twierdzą, że słowo „tee” miało kojarzyć się z angielskimi zwyczajami. Niemiecka Wikipedia zaznacza, że pochodzenie nazwy jest niejasne, a teewurst w Rügenwalde produkował też od 1874 roku Georg Schmidthals.
Nazwa chroniona od 1927 roku
Określenie Rügenwalder Teewurst zastrzeżono jako oznaczenie pochodzenia geograficznego w 1927 roku. Po 1945 roku producenci z Darłowa wyjechali na zachód, a Müllerowie w 1946 roku zaczęli od nowa w Westerstede w Dolnej Saksonii. W 1956 roku firma przeniosła się do Bad Zwischenahn, gdzie ma siedzibę do dziś. W latach 90. postawiła wszystko na reklamę telewizyjną teewurst: sprzedaż tej jednej wędliny wzrosła z 50 milionów marek w 1996 roku do około 100 milionów w 2000.
W 1957 roku wysiedleni wytwórcy założyli w Bad Zwischenahn stowarzyszenie, które jest właścicielem znaku słownego Rügenwalder Teewurst. Po wyroku niemieckiego Federalnego Trybunału Sprawiedliwości tej nazwy mogą używać tylko firmy, które kiedyś działały w Rügenwalde. Dziś są trzy: Rügenwalder Mühle, Rügenwalder Spezialitäten Plüntsch i Wilhelm Brandenburg. Reszta pisze na opakowaniu „Teewurst nach Rügenwalder Art”.
Co zostało w Darłowie i jak to połączyć z wyjazdem
Najtrwalszym śladem jest sama nazwa. Polska Wikipedia o Darłowie przypomina wprost, że kiełbasa Rügenwalder Teewurst nosi przedwojenne imię miasta. Firma z wiatrakiem zatrudniała w 2023 roku 892 osoby. Od 2014 roku robi też produkty wegetariańskie i wegańskie, a od 2021 roku sprzedaje ich więcej niż wędlin. W 2024 roku większość udziałów, 85 procent, przejęła grupa Pfeifer & Langen. Metryka marki wciąż jednak prowadzi nad Wieprzę.
Samo Darłowo broni się bez kiełbasy. Zamek Książąt Pomorskich, którego budowę zaczęto w 1352 roku, to jedyny w Polsce nadmorski zamek gotycki zbudowany na planie zbliżonym do kwadratu. W kościele Mariackim stoi sarkofag Eryka Pomorskiego, który urodził się tu w 1382 roku i był królem Danii, Norwegii i Szwecji. Miasto zachowało też średniowieczny układ z rynkiem pośrodku. Po takim dniu w Sarbinowie kolacji nie musisz szukać: w hotelu Wczasowa 8 czeka restauracja Dobre Smaki. A jeśli w niemieckim sklepie zobaczysz czerwony wiatrak, będziesz wiedzieć, skąd przyjechał.
Po wycieczce do Darłowa kolację zjesz bez dojazdów, bo restauracja Dobre Smaki mieści się w samym hotelu Wczasowa 8. restauracja Dobre Smaki.
Źródła: Rügenwalder Mühle – Wikipedia (de), Teewurst – Wikipedia (de), Darłowo – Wikipedia (pl)
