„Kłamczucha” mieszka w Łebie, ale w filmie z 1981 przeniesiono ją do Ustki
Paweł · 20.10.2026 · Aktualności
W książce Małgorzaty Musierowicz z 1979 roku Aniela Kowalik mieszka w Łebie, a w filmie nakręconym w 1981 roku jej rodzinnym miasteczkiem jest Ustka. Ta sama dziewczyna, to samo morze, tylko inny port na mapie. Dla każdego, kto zna „Jeżycjadę” z dzieciństwa, to drobiazg, który od razu rzuca się w oczy.
Łeba w książce: plaża, okulary i Pawełek
„Kłamczucha” to drugi tom „Jeżycjady”, wydany w 1979 roku przez Naszą Księgarnię i zilustrowany przez samą autorkę. Akcja zaczyna się w Łebie, gdzie piętnastoletnia Aniela Kowalik mieszka z ojcem. Marzy o aktorstwie, zaczytuje się w sztukach teatralnych i godzinami odgrywa przed lustrem wielkie teatralne role.
Na plaży poznaje Pawełka, przystojnego blondyna z Poznania. Dla Anieli to wystarcza, żeby spakować walizkę. Pod pretekstem nauki w liceum poligraficznym, którego w Łebie nie ma, wyjeżdża do Poznania, a nadmorski początek szybko zostaje za nią.
Całe zamieszanie napędza jeden szczegół. Aniela z próżności nie nosi swoich dużych okularów, więc myli ludzi i sytuacje. Z tych pomyłek wyrasta połowa humoru książki.
Skąd tytuł? „Kłamczuchą” nazywają Anielę Mamerciątka, czyli pomysłowe dzieci jej poznańskiego stryja, gdy ta próbuje im pomóc i plącze się w kłamstwach. Kłamstwem zresztą załatwia sobie także mieszkanie u wujostwa, bliżej domu Pawełka.
W tomie wracają znajomi z „Szóstej klepki”: Pawełek Nowacki, Danusia Filipiak, Cesia Żak i profesor Dmuchawiec. Aniela jest w tym towarzystwie nowa, przyjezdna znad morza, i właśnie to daje jej przewagę świeżego spojrzenia.
Ustka w filmie: rok starsza Aniela i ojciec rybak
Film „Kłamczucha” powstał w 1981 roku, a premierę miał 3 września 1982 roku. Trwa 98 minut i jest polskim filmem familijnym zrobionym na podstawie powieści Musierowicz. Według Wikipedii wyreżyserowała go Anna Sokołowska, a produkcją zajęło się Studio Filmowe Kadr.
W filmowej wersji Aniela ma 16 lat, czyli rok więcej niż w książce. Mieszka z ojcem rybakiem w Ustce i tam, w swoim rodzinnym miasteczku, poznaje Pawła. Chłopak wraca do Poznania, a ona postanawia za wszelką cenę być blisko niego.
Wikipedia zalicza film do produkcji kręconych w Ustce i w Poznaniu, więc nadmorskie sceny powstawały w prawdziwym portowym mieście. Widzowie to wyłapują: pod filmem na Filmwebie ktoś zostawił krótką uwagę, że Aniela mieszka w Łebie, a nie w Ustce.
Kto grał w „Kłamczusze”
Anielę zagrała Małgorzata Wachecka, a Pawła Grzegorz Matysik. Roberta, wytrwałego wielbiciela Anieli z nowej szkoły, zagrał Marek Wójcicki. W roli Mamerta, poznańskiego stryja Anieli, wystąpił Leonard Pietraszak.
W obsadzie są też Ewa Borowik jako Tosia, Irena Kownas jako wicedyrektor, czyli mama Pawła, i Sława Kwaśniewska jako ciocia Lila. Ojca Anieli zagrał Wirgiliusz Gryń, a profesora Dmuchawca Wiesław Drzewicz. Mamerciątka, czyli Romcię i Tomcia, zagrali Justyna Zaremba i Piotr Pieszyński.
Pietraszak to najbardziej rozpoznawalne nazwisko tej obsady. Tutaj gra chirurga, męża pianistki i ojca dwójki pomysłowych dzieci, czyli dorosłego, który próbuje zapanować nad domem pełnym niespodzianek. Na Małgorzacie Wacheckiej opiera się cała historia, bo tytułowa Kłamczucha to ona: raz szczera dziewczyna znad morza, raz ktoś, kto gra kolejną rolę, żeby być bliżej Pawła.
Co zmienia przeprowadzka z Łeby do Ustki
Łeba i Ustka leżą na tym samym pomorskim wybrzeżu, obie żyją z portu, plaży i letników. Dla samej historii zmiana jest więc niewielka. Bohaterka nadal jest dziewczyną znad morza, która zostawia port, ojca i przyjaciół, żeby pojechać do wielkiego miasta za chłopakiem. Kontrast między małym nadmorskim miasteczkiem a Poznaniem działa tak samo.
Zmienia się za to szczegół, który czytelnicy pamiętają. W filmie pojawia się ojciec rybak i portowa Ustka, a w książce zostaje Łeba. Dlatego warto zrobić sobie porównanie samemu: najpierw rozdziały z Łeby, potem pierwsze sceny filmu z Ustki.
To dobra zabawa na długi wieczór, kiedy za oknem wieje od morza. Książka jest krótka, film trwa nieco ponad półtorej godziny. Kto ma w domu nastolatka, ma też gotowy temat do rozmowy o tym, jak bardzo zmieniły się marzenia o aktorstwie przez ponad czterdzieści lat.
Jeżycjada na zimowy wieczór nad Bałtykiem
Nad morzem poza sezonem czyta się inaczej. Plaża jest pusta, a historia dziewczyny z nadmorskiego miasteczka brzmi bliżej niż w środku lata. Wiatr, szare niebo nad wodą i zamknięte budki z goframi robią z każdej powieści znad morza coś bardzo osobistego. U nas w Sarbinowie sprawdzisz to w całorocznym, ogrzewanym domku: 42 m², dwie sypialnie i aneks kuchenny; za czworonoga dowolnej wielkości dopłacasz 120 zł za pobyt.
Jeśli „Kłamczuchę” czytaliście dawno, weźcie ją ze sobą razem z laptopem z filmem. Rano długi spacer brzegiem, gdy na piasku są tylko mewy i ślady psa, wieczorem Aniela, jej okulary i Pawełek. A potem już tylko jedno pytanie do rozstrzygnięcia przy herbacie: Łeba czy Ustka.
Na ferie z książką, filmem i psem sprawdź zimowy pakiet rodzinny Bursztynowe Ferie.
Źródła: Wikipedia: Kłamczucha (powieść), Wikipedia: Kłamczucha (film), Filmweb: Kłamczucha (1981)
