Jamno 675 lat bez utwardzonej drogi. Dlatego ubierało się po swojemu
Paweł · 24.10.2026 · Aktualności
Od pierwszej wzmianki w 1224 roku aż do 1899 roku do Jamna nie prowadziła żadna utwardzona droga, a bagna i rzeki odcinały wieś od świata przez większą część roku. Z tej izolacji wyrosła enklawa z własną kulturą: barwnymi strojami, zdobionymi meblami i weselnymi zwyczajami. Dziś to dzielnica Koszalina, a tę historię najłatwiej zobaczyć w Zagrodzie Jamneńskiej.
Wieś zamknięta przez bagna i Bałtyk
Jamno leży w północnej części Koszalina, około 1,3 km od brzegu jeziora o tej samej nazwie. Od północy był Bałtyk, a dookoła torfowiska i grzęzawiska w dorzeczach Dzierżęcinki i Unieści. Według Muzeum w Koszalinie jedyna droga do miasta była przejezdna tylko przy suchej pogodzie.
Najstarszy zapis o wsi pochodzi z 1224 roku. W 1331 roku biskup Friedrich von Eickstedt przekazał Jamno radzie miejskiej Koszalina, więc wieś od średniowiecza była związana z miastem. Pierwszą utwardzoną drogę do Koszalina poprowadzono dopiero w 1899 roku. Do 1945 roku wieś nazywała się Jamund, obecną nazwę wprowadzono urzędowo w 1947 roku, a od 1 stycznia 2010 roku Jamno jest częścią Koszalina.
Sama nazwa ma słowiańskie korzenie i najpewniej pochodzi od słowa „jama”. W pruskich dokumentach zapisywano ją na wiele sposobów: Jamene, Jamele, Jament, Jamen. Kościół w Jamnie pojawia się w dokumentach już w 1278 roku, kiedy patronat nad nim dostał klasztor cysterek z Koszalina.
Izolacja, z której wyrosła osobna kultura
Muzeum opisuje to wprost: izolacja geograficzna przyniosła izolację kulturową. Społeczność była stosunkowo zamożna i nikt z zewnątrz jej nie nękał, więc swój potencjał wykorzystała twórczo. Powstała enklawa z własnym gustem, ornamentyką i zwyczajami.
Najbardziej rzucają się w oczy kolorowe stroje oraz tradycje związane ze ślubami i weselami. Kulturą Jamna zainteresowali się niemieccy naukowcy już w XIX wieku i prowadzili tu badania terenowe. To z ich dokumentacji korzysta dziś muzeum przy rekonstrukcji zagrody i strojów.
Na kulturę Jamna wpłynęło kilka rzeczy naraz. Wieś już w XIV wieku należała do miasta, a z czasem osiedlali się tu przybysze z innych stron, więc powstała ciekawa mieszanka kulturowa. Muzeum nazywa drugą połowę XIX wieku okresem najbujniejszego rozkwitu tutejszej kultury ludowej i właśnie ten czas pokazuje w zagrodzie.
Zagroda Jamneńska: chałupa z 1853 roku i przymierzanie strojów
Zagroda Jamneńska stoi przy ul. Jamneńskiej 24, w centrum dawnej wsi, tuż obok zabytkowego kościoła. To oddział Muzeum w Koszalinie z wystawą stałą „Rekonstrukcja historycznej Zagrody Jamneńskiej z XIX wieku”. Chata jest repliką domu z 1853 roku, z ryglową konstrukcją i dachem z trzciny, a w środku są meble, narzędzia i zdobione przedmioty codziennego użytku z drugiej połowy XIX wieku.
Najwięcej frajdy daje część interaktywna. Można obejrzeć makietę Jamna i przymierzyć kolorowe repliki strojów jamneńskich, a archiwalne fotografie pokazują, jak nosili je dawni mieszkańcy. Obok stoi stodoła o powierzchni około 280 m², wzorowana na budynku z 1765 roku, w której odbywają się warsztaty, prelekcje i pokazy filmów.
Historię chaty uzupełnia aplikacja multimedialna, a sień urządzono replikami, których można dotykać. Zajęcia odbywają się też w ogródku, na dziedzińcu i w domowej spiżarni, bo Zagroda chce pokazać codzienność dawnej pomorskiej wsi, a nie tylko gabloty z eksponatami.
Godziny, bilety i warsztaty jesienią
Od 1 października do 31 maja Zagroda przyjmuje gości w godzinach 10:00–16:00, od wtorku do niedzieli; w poniedziałki jest zamknięta. Uwaga na listopad: w 2026 roku 1 i 11 listopada Zagroda jest nieczynna. Bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 8 zł, a w niedzielę wystawa stała jest bezpłatna.
W kalendarium na październik są warsztaty z przetworów, szycia maskotek i ceramiki, osobno dla dorosłych, rodzin i seniorów, na przykład ceramika dla seniorów w środę 28 października. Na warsztaty obowiązują zapisy, a wstęp na zajęcia ceramiczne kosztuje 40 zł. Aktualne terminy sprawdzisz na zagrodajamno.pl, a zapisy przyjmowane są telefonicznie w dni robocze.
Najtańszy plan to niedziela: wystawa stała jest wtedy za darmo, a czynne są te same godziny co w tygodniu. Wystarczy przyjechać przed 15:00, żeby spokojnie obejrzeć chatę, stodołę i makietę przed zamknięciem o 16:00.
Jamno na jesienny dzień nad morzem
Z Sarbinowa do Jamna jest niecałe 14 km w linii prostej, więc wypad do Zagrody łatwo połączyć ze spacerem po plaży tego samego dnia. Godzina wśród strojów i makiety to dobry plan na pochmurne popołudnie, także z dziećmi, które same mogą się przebrać. Po wizycie warto przejść kawałek drogi w stronę jeziora Jamno, które zaczyna się około 1,3 km od wsi, i zobaczyć okolicę, która przez stulecia była naturalną fosą dla wsi.
Jeśli szukasz na taki weekend noclegu blisko plaży, we Wczasowej 8 rezerwacja na naszej stronie idzie bez prowizji pośrednika. Do morza masz od nas 50 metrów, a do Koszalina i Jamna krótki dojazd.
Jesienny weekend z wycieczką do Jamna zaczniesz od noclegu 50 metrów od plaży: zobacz nocleg w Sarbinowie we Wczasowej 8. nocleg w Sarbinowie.
Źródła: Wikipedia: Jamno (Koszalin), Koszalin.pl: Zagroda Jamneńska, Zagroda Jamneńska: wystawa stała, Zagroda Jamneńska: godziny otwarcia, Zagroda Jamneńska: cennik biletów, Zagroda Jamneńska: kalendarium warsztatów
