Wioska Końca Świata 34 km od Sarbinowa: strop, na którym od 1697 roku trwa Sąd Ostateczny
Paweł · 8.09.2026 · Aktualności
Czterdzieści minut i 34 kilometry jazdy w głąb lądu od Sarbinowa, we wsi Iwięcino w gminie Sianów, stoi gotycki kościół z drewnianym stropem, na którym w 1697 roku namalowano Sąd Ostateczny. Od tego malowidła wzięła się nazwa Wioska Końca Świata. Świątynia nie ma stałych godzin zwiedzania: wejście umawia się telefonicznie z opiekunką kościoła. Poniżej to, co konkretnie się tam ogląda, pod jaki numer dzwonić i którędy jechać.
Sąd Ostateczny nad głowami, namalowany za 36 talarów
Polichromia z 1697 roku zajmuje belkowy strop kościoła. Wykonał ją nieznany malarz na zlecenie ówczesnego pastora Jacoba Malichiusa, za 36 talarów. Kompozycja jest rozbudowana i oparta na schemacie ikonograficznym wykształconym w średniowieczu.
W centrum siedzi Chrystus Sędzia na łuku tęczy, wokół niego apostołowie, starcy apokalipsy, Maria i Jan Chrzciciel oraz anioły obwieszczające koniec świata. Dolny pas wypełniają postacie powstające z grobów. W prezbiterium dołożono przedstawienia Boga Ojca i Chrystusa, a Trójcę Świętą dopełnia gołębica w zwieńczeniu ołtarza.
Malowidło zostało kiedyś zakryte warstwą tynku i zniknęło na długo. Odkryto je ponownie i poddano konserwacji na początku XX wieku. Dopiero wtedy wróciło jako to, po co dziś przyjeżdża się do Iwięcina.
Kamień, cegła i wieża pochylona pod zachodni wiatr
Kościół pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski wzniesiono z cegły i kamieni polnych w XIV wieku, w stylu gotyku pomorskiego. Powstał z inicjatywy mnichów z konwentu w Bukowie Morskim, a najstarsze sprzęty w środku są śladem ich obecności na Pomorzu Zachodnim. Bryła jest orientowana i oszkarpowana, z prezbiterium zamkniętym dwubocznie, ostrołukowymi oknami i uskokowym portalem wejściowym.
Wieża ma 32 metry i została celowo pochylona w kierunku zachodnim, żeby lepiej znosiła częste tutaj wiatry z tej właśnie strony. Wieżę i nawę kryje gont dębowy, a na szczycie stoi ażurowy kogut z wyciętą datą 1663. Obecny hełm jest młodszy: postawiono go w 1732 roku, po tym jak w świątynię uderzył piorun.
Z wyposażenia warto wypatrzeć ołtarz główny z 1622 roku ze sceną Ukrzyżowania i obrazem Ostatniej Wieczerzy oraz renesansowe ławy z 1588 roku, zdobione malarską dekoracją z motywami figuralnymi, kwiatowymi i zwierzęcymi. Jest też późnogotyckie sakramentarium, czyli wnękowa szafka wpuszczona w ścianę prezbiterium.
W 1534 roku luteranizm stał się w Księstwie Pomorskim religią panującą, ale w Iwięcinie stara wiara utrzymała się dłużej niż w okolicznych wioskach, za sprawą Anny Cathariny von Bulgrin. Według tradycji podarowała ona kościołowi swój portret w podziękowaniu za możliwość udziału w katolickiej mszy; obraz wisi dziś na ścianie nawy.
Trzy drewniane bramki, każda dla innej wsi
Wokół kościoła biegnie niski mur z głazów granitowych i kamieni polnych, ułożonych bez zaprawy. Prowadzą przez niego trzy drewniane furty: Bramka Iwięcińska od północnego wschodu, Wierciszewska od południowego zachodu i Bielkowska od południowego wschodu.
Parafia obejmowała kiedyś trzy wsie i każda miała własną bramkę, z której jej mieszkańcy mieli korzystać. Data 1725 jest wycięta tylko na Bramce Iwięcińskiej, Wierciszewską datuje się na pierwszą połowę XVIII wieku, a Bielkowską na początek XIX.
Wszystkie trzy stoją w konstrukcji słupowej: Iwięcińska i Bielkowska na czterech słupach, Wierciszewska na dwóch. Są spięte poprzecznymi belkami i przykryte dwuspadowym daszkiem z dębowego gontu, a od zewnątrz mają wycięte inskrypcje po niemiecku i po łacinie. To jedyne zachowane drewniane furty cmentarne na Pomorzu Zachodnim. Kościół razem z otoczeniem, drzewostanem i bramami wpisano do rejestru zabytków 27 września 1960 roku. Przykościelny cmentarz działał do początku XX wieku, a nowy wytyczono wtedy w zachodniej części wsi.
Skąd się wzięła Wioska Końca Świata
Nazwę ukuli sami mieszkańcy i odnosi się ona wprost do stropu. Iwięcino działa jako wieś tematyczna: pomysł polegał na tym, żeby ożywić lokalną gospodarkę wokół jednego wyrazistego produktu, a tutaj tym produktem jest kościół. Wieś leży też przy Pomorskiej Drodze świętego Jakuba.
W 2019 roku cały zasób świątyni zdigitalizowano: skanowanie laserowe, fotogrametria z drona, makrofotografia. Powstało ponad siedemdziesiąt modeli 3D zabytkowych przedmiotów, gigapanoramy o rozdzielczości miliarda pikseli i aplikacja na gogle VR. Dofinansowali to Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz województwo zachodniopomorskie.
Praktyczna korzyść jest taka, że detale rzeźb i polichromii da się obejrzeć wcześniej na iwiecino.pl i wiedzieć, czego szukać na miejscu.
Dojazd z Sarbinowa i telefon, pod który się dzwoni
Adres to Iwięcino 17, 76-003 Iwięcino, kościół stoi pośrodku wsi. Zwiedzanie umawia się wcześniej z panią Grażyną Kostrzewą, telefon 725 784 861. Ten numer podają dziś i strona iwiecino.pl, i karta zabytku koszalińskiego Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej, ale zadzwoń przed wyjazdem, bo poza umówionymi wejściami i nabożeństwami świątynia jest zamknięta. To wciąż czynny kościół rzymskokatolicki, więc termin oglądania warto uzgodnić także z rytmem nabożeństw.
Z Sarbinowa jedzie się około 34 kilometrów, czyli mniej więcej 40 minut. Trasa prowadzi przez Mielenko na drogę wojewódzką 165 do Koszalina, dalej S6 na wschód i zjazdem w stronę Sianowa na drogę wojewódzką 203 w kierunku Darłowa. Iwięcino leży tuż przy tej ostatniej.
Cały wypad z oglądaniem i postojem po drodze zajmuje pół dnia, więc mieści się w jednym dniu pobytu bez rezygnowania z plaży. Po powrocie woda w Bałtyku we wrześniu bywa już chłodna, a nasz basen trzyma 30°C przez okrągły rok, więc dzieci kończą dzień w wodzie mimo wszystko. Droga zaciera się w pamięci szybko, a strop w Iwięcinie zostaje w niej znacznie dłużej.
Baza na kilka dni z wypadami w głąb lądu i ciepłą wodą po powrocie: Domki w Sarbinowie.
Źródła: Iwięcino: kontakt, adres i lokalizacja, Iwięcino: historia i architektura kościoła, Iwięcino: detale wnętrza i polichromia stropu, Iwięcino: digitalizacja 3D zabytku, CIT Koszalin: Kościół w Iwięcinie (XIV w.), Skansen przy drodze: bramki w Iwięcinie, CIT Mielno: Wioska Końca Świata, Pomorska Droga św. Jakuba: Iwięcino
Zobacz też
