Król trzech państw, który został piratem, spoczywa w Darłowie
Paweł · 13.10.2026 · Aktualności
Eryk Pomorski urodził się w Darłowie, nosił korony Danii, Szwecji i Norwegii, a po utracie tronów łupił z Gotlandii kupieckie statki Hanzy. Ostatnie lata spędził na darłowskim zamku, a od 1459 roku leży w darłowskim kościele Mariackim, w tym samym mieście, w którym przyszedł na świat. To jedna z najdziwniejszych biografii średniowiecznego Bałtyku, a cała zaczyna się i kończy w miasteczku, do którego z Sarbinowa jedzie się wzdłuż wybrzeża na wschód.
Chłopiec z Darłowa, który dostał trzy korony
Przyszły król przyszedł na świat na zamku w Darłowie w 1382 roku i na chrzcie dostał imię Bogusław, typowe dla rodu Gryfitów. Był synem księcia słupskiego Warcisława VII, ale przez matkę miał w żyłach krew duńskich królów. To wystarczyło Małgorzacie I, władczyni Danii i Norwegii, która po przedwczesnym odejściu swojego syna Olafa w 1387 roku szukała następcy.
Przydomek „Pomorski” nie był komplementem. Angielska Wikipedia, powołując się na skandynawskie opracowania, zaznacza, że miał podkreślać, iż władca nie należy do Skandynawii. Dla nas to po prostu najbardziej znany człowiek, jaki kiedykolwiek urodził się na tym samym kawałku wybrzeża co nasza plaża.
Małgorzata adoptowała chłopca, a ten najpóźniej w czerwcu 1389 roku zmienił imię na Eryk. W tym samym roku uznano go za króla Norwegii, w 1396 wybrano go na tron Danii i Szwecji. 17 czerwca 1397 roku w szwedzkim Kalmarze koronowano go na władcę wszystkich trzech królestw, a przedstawiciele państw zawarli wtedy unię kalmarską. Realną władzę do 1412 roku trzymała jednak Małgorzata.
Porywczy król, cła w cieśninie i bunt
Samodzielnie Eryk rządził od 1412 roku. Rozbudował Kopenhagę, latami walczył o Szlezwik, a w 1419 roku zawarł formalny sojusz z Królestwem Polskim, szukając przeciwwagi dla Hanzy i Krzyżaków. Wracając z pielgrzymki do Ziemi Świętej, zatrzymał się w Krakowie na koronacji Zofii, czwartej żony Władysława Jagiełły.
Kronikarze opisują go jako człowieka porywczego i szorstkiego. W 1429 roku nałożył cła na statki płynące przez duńskie cieśniny Sundu, potem podniósł podatki, a wojna z Hanzą dusiła bałtycki handel. W Szwecji zaczęło się powstanie Engelbrekta, w końcu rady trzech królestw odebrały mu korony: Dania i Szwecja w 1439 roku, Norwegia w 1442.
Z tronu na pokład: król korsarz z Gotlandii
Zdetronizowany Eryk osiadł w Visby na Gotlandii i stamtąd organizował łupieskie wyprawy na statki kupieckie, najczęściej hanzeatyckie. Proponowano mu wyspę w dożywocie, a on tylko zwiększył skalę korsarskich akcji. W 1449 roku, po udanym kontrataku Szwedów, opuścił Gotlandię.
Tego samego roku objął księstwo słupskie po krewnym Bogusławie IX, który odszedł w 1446 roku, i na rezydencję wybrał rodzinne Darłowo. Wtedy przebudował zamek, dostawił zachodnie skrzydło i drugi pierścień murów. Jak dziś wygląda ta warownia i kiedy ją zwiedzać po sezonie, opisałem w tekście o zamku w Darłowie po sezonie. W Darłowie żył z Cecylią, z którą związał się, gdy owdowiał.
Żoną Eryka była Filipa Lancaster, najmłodsza córka króla Anglii Henryka IV. Ślub odbył się 26 października 1406 roku w Lund, które wtedy należało do Danii. Małżeństwo nie było udane i pozostało bezdzietne, a od 1429 roku królowa mieszkała w klasztorze brygidek w szwedzkiej Vadstenie. Cecylia była według kronik dwórką królowej Filipy, a ich związek mocno gorszył poddanych.
Skarb króla Eryka: co jest faktem, a co legendą
Fakty są krótkie. Pod koniec życia król przekazał skarb, czyli kosztowności przywiezione z Danii i łupy z korsarskich wypraw, swojej krewnej Zofii i jej mężowi Erykowi II, którego wyznaczył na następcę. Późniejsi królowie Danii uważali ten skarb za swoją własność i długo starali się go odzyskać.
Na tym kończy się to, co mówią opracowania historyczne. Co stało się z kosztownościami, nie wiadomo do dziś, i właśnie ta luka napędza opowieści o skrytkach w zamkowych murach. Traktujcie je jak legendę, którą dobrze się opowiada dzieciom na dziedzińcu, a nie jak wskazówkę dla poszukiwaczy. Z całej tej historii pewne jest jedno: król, który zaczynał od trzech koron, a kończył z łupami korsarza, oddał swój majątek następcom w pomorskim księstwie, a nie Danii.
Gdzie zobaczyć grobowiec i jak ułożyć ten dzień
Eryk spoczywa w gotyckim kościele Mariackim, dziś pod wezwaniem Matki Bożej Częstochowskiej, który franciszkanie prowadzą jako parafię. Grobowiec króla wystawiono w 1882 roku. W tej samej świątyni stoją sarkofagi dwóch pomorskich księżnych, Elżbiety i Jadwigi, a obok nich renesansowa ambona z 1684 roku. To czynny kościół, więc wchodźcie poza nabożeństwami i zachowajcie ciszę. Warto spojrzeć też na sam budynek: budowę kościoła zaczęto w 1321 roku, a wieżę ufundował w 1394 roku książę Bogusław VIII, czyli jeszcze za dzieciństwa przyszłego króla.
Kościół i zamek są w tym samym niedużym mieście, więc jedno popołudnie wystarczy na oba miejsca. Po powrocie, kiedy październikowe morze jest już zimne, ciepłą wodę zostawiamy na wieczór: nasz basen ma 30°C i działa przez cały rok. Bałtyckiego króla zostawiacie w Darłowie, a sami wracacie 50 metrów od plaży.
Jesienny wypad do Darłowa najwygodniej zaplanować z bazą w Sarbinowie: sprawdźcie ofertę Bursztynowa jesień w Wczasowej 8. Bursztynowa jesień w Wczasowej 8.
Źródła: Wikipedia: Eryk Pomorski, Wikipedia: Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Darłowie, Wikipedia: Darłowo, Wikipedia (EN): Eric of Pomerania
