Nad morze na L4? Kiedy ZUS zabiera zasiłek za całe zwolnienie
Paweł · 1.11.2026 · Aktualności
ZUS odbiera zasiłek za cały okres zwolnienia wtedy, gdy w tym czasie pracujesz zarobkowo albo robisz coś, co utrudnia lub wydłuża leczenie, a wyjazd bywa właśnie takim przypadkiem. Od 13 kwietnia 2026 roku obie te przesłanki mają definicje w ustawie zasiłkowej. Poniżej zebraliśmy, co mówią przepisy, poradnik ZUS z kwietnia 2026 i jak wygląda kontrola, zanim ktoś spakuje walizkę na zwolnieniu.
Co zmieniło się 13 kwietnia 2026 roku
Nowelizacja z 18 grudnia 2025 roku (Dziennik Ustaw 2026, poz. 26) weszła w życie etapami. Od 13 kwietnia 2026 roku ustawa definiuje dwa pojęcia, przez które traci się zasiłek. Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, bez względu na rodzaj umowy. Wyjątkiem są czynności incydentalne, których wymagają istotne okoliczności, przy czym polecenie pracodawcy taką okolicznością nie jest.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to wszelkie działania, które utrudniają albo wydłużają leczenie lub rekonwalescencję. Z tej kategorii ustawa wyłącza zwykłe czynności dnia codziennego, na przykład zakupy spożywcze czy wyjście do apteki. Sama zasada się nie zmieniła: kto złamie którąś z przesłanek, traci zasiłek za cały okres zwolnienia, nie tylko za dzień wyjazdu.
Kolejny etap reformy startuje 1 stycznia 2027 roku. Osoba z dwoma tytułami ubezpieczenia będzie mogła na swój wniosek pracować w jednym miejscu, będąc na zwolnieniu w drugim, jeśli pozwala na to rodzaj pracy.
„Chory może chodzić” to nie zgoda na wycieczkę
Na zwolnieniu lekarz wpisuje jedno z dwóch wskazań: „chory powinien leżeć” albo „chory może chodzić”. Poradnik ZUS z kwietnia 2026 roku pisze wprost, że niezależnie od wskazania trzeba powstrzymać się od pracy i od aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Spacer w ramach rekonwalescencji przy wskazaniu „może chodzić” usprawiedliwia nieobecność w domu podczas kontroli.
Ten sam poradnik dodaje, że „może chodzić” nie oznacza zgody na uciążliwe czynności, pracę ani wyjazd na wycieczkę, i powołuje się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 2002 roku. Wśród przykładów jest pracownik zastany przy malowaniu płotu i pracownica startująca w zawodach sportowych. Oboje stracili zasiłek za całe zwolnienie, a w drugim przypadku ZUS zapytał o zdanie lekarza leczącego.
Czy konkretny wyjazd szkodzi leczeniu, ocenia się indywidualnie. O to, co wolno przy Twojej chorobie, pytaj lekarza, który wystawił zwolnienie, a nie internet.
Zmiana adresu: masz 3 dni na zgłoszenie
Przepisy nie każą spędzać choroby pod adresem zameldowania. Kto na czas zwolnienia jedzie do rodziny, podaje lekarzowi adres faktycznego pobytu, a ten trafia do e-ZLA. Jeśli przeprowadzka nastąpi później, trzeba w ciągu 3 dni zawiadomić pracodawcę i ZUS, przez eZUS, telefonicznie, mailem lub pocztą. Przy wysyłce pocztowej liczy się data nadania.
Poradnik ZUS opisuje pracownika z Warszawy, który pojechał do siostry do Radomia i zgłosił to listem w terminie. Pracodawca uznał jego wyjaśnienie i nie odebrał świadczenia. Samo spóźnienie ze zgłoszeniem, bez innych nieprawidłowości, według ZUS też nie oznacza złego wykorzystania zwolnienia. Kto jednak odmówi wyjaśnienia, dlaczego nie było go pod adresem, ten według poradnika wykorzystuje zwolnienie niewłaściwie.
Nieobecność w domu w chwili kontroli też nie przesądza sprawy. Kontrolujący powinien w miarę możliwości wrócić drugi raz i poprosić o wyjaśnienie. W przykładzie z poradnika pracownik był akurat na badaniu USG, pokazał wynik z tego dnia i zachował zasiłek.
Jak wygląda kontrola ZUS i pracodawcy
Kontrolę wykorzystania zwolnienia przeprowadza ZUS albo pracodawca, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób. Od kwietnia 2026 roku kontrolujący może wylegitymować osobę kontrolowaną, wejść do miejsca kontroli i zebrać informacje od niej, od płatnika składek i od lekarza leczącego. Sam musi pokazać legitymację i imienne upoważnienie. Kontrola odbywa się w miejscu zamieszkania, pod adresem z e-ZLA albo tam, gdzie wymaga tego jej cel. Pracodawca nie ustala stałych terminów, a kontroli może robić więcej, gdy przybywa zwolnień.
Z kontroli powstaje protokół, a osoba kontrolowana ma 7 dni na zastrzeżenia, które rozpatruje ZUS. Skala nie jest mała. W pierwszym półroczu 2025 roku ZUS przeprowadził 69 100 kontroli wykorzystania zwolnień i wykazał nieprawidłowości u 8100 osób, a zasiłki wstrzymano na 16,6 mln zł. Wśród przykładów ZUS wymienił osobę, która na zwolnieniu zwiedzała kraje Europy.
Morze po wyzdrowieniu smakuje lepiej
Zwolnienie ma przywrócić zdolność do pracy, a urlop zostaje urlopem. Najprostszy plan to najpierw wyzdrowieć, a potem wziąć kilka dni wolnego i pojechać nad Bałtyk bez oglądania się na telefon z ZUS. Listopad nad morzem jest spokojny, plaża w Sarbinowie pustoszeje, a wiatr wymiata głowę lepiej niż serial.
Kto jedzie z psem i ma w planie długie spacery brzegiem, doceni domek z tarasem, na którym mokre kurtki, buty i futro psa mają gdzie wyschnąć przed wejściem do środka. Terminy i ceny sprawdzisz w aktualnych ofertach, a zasady zwolnień najlepiej zawsze weryfikować u źródła, na zus.pl.
Gdy zwolnienie się skończy, zaplanuj kilka dni nad morzem. Aktualne oferty Wczasowa 8 w Sarbinowie.
Źródła: ZUS: Zmiany w kontroli i wykorzystywaniu zwolnień od pracy od 13 kwietnia 2026 r., ZUS: poradnik „Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy”, kwiecień 2026, ZUS: wyniki kontroli zwolnień w pierwszym półroczu 2025, MRPiPS (gov.pl): Zwolnienie chorobowe na jasnych zasadach, Infor.pl: harmonogram zmian według komunikatu ZUS z 12 stycznia 2026
